म्हसास गावात मोबाईल नेटवर्क नसल्याने नागरिक हैराण; डिजिटल युगातही म्हसास ग्रामस्थ संपर्काबाहेर! Jio, Airtel, Vi आणि BSNLची रेंज गायब; विद्यार्थी, व्यापारी, शेतकरी आणि सर्वसामान्य नागरिकांचे हाल — प्रशासन व मोबाईल कंपन्यांच्या कारभारावर ग्रामस्थांची नाराजी

                             भारत पाटील -म्हसास 

दिशा लाईव्ह न्यूज --::--आजचे युग हे डिजिटल क्रांतीचे आणि इंटरनेटचे युग म्हणून ओळखले जाते. शासनाकडून ‘डिजिटल इंडिया’, ऑनलाइन सेवा आणि कॅशलेस व्यवहारांना प्रोत्साहन दिले जात असताना पाचोरा तालुक्यातील लोहारा येथून जवळच असलेल्या  म्हसास व रामेश्वर गाव मात्र अद्याप मोबाईल नेटवर्कच्या मूलभूत सुविधेपासून वंचित असल्याचे चित्र आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून गावात Jio, Airtel, Vi (Vodafone Idea) आणि BSNL यापैकी कोणत्याही प्रमुख मोबाईल कंपनीची समाधानकारक रेंज मिळत नसल्याने ग्रामस्थ अक्षरशः त्रस्त झाले आहेत.

मोबाईल नेटवर्क ही आता चैनीची नव्हे तर दैनंदिन जीवनातील अत्यावश्यक सुविधा बनली आहे. मात्र म्हसास गावातील नागरिकांना फोन करण्यासाठी, फोन घेण्यासाठी, इंटरनेट वापरण्यासाठी किंवा ऑनलाइन व्यवहार करण्यासाठी अक्षरशः नेटवर्कच्या शोधात फिरावे लागत आहे. त्यामुळे नागरिकांमध्ये मोबाईल कंपन्यांसह संबंधित प्रशासनाविरोधात तीव्र नाराजी निर्माण झाली आहे.

विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान

मोबाईल नेटवर्कच्या समस्येचा सर्वाधिक फटका शाळकरी विद्यार्थी, महाविद्यालयीन तरुण आणि स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना बसत आहे. ऑनलाइन अभ्यासक्रम, शैक्षणिक व्हिडिओ, प्रवेश प्रक्रिया, परीक्षा अर्ज, शिष्यवृत्तीचे फॉर्म, विविध शासकीय संकेतस्थळांवरील माहिती आणि स्पर्धा परीक्षांशी संबंधित अर्ज भरण्यासाठी इंटरनेट आवश्यक झाले आहे.

मात्र गावात नेटवर्क नसल्याने विद्यार्थ्यांना गावाबाहेर किंवा उंच ठिकाणी जाऊन मोबाईलला रेंज मिळवावी लागत आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचा वेळ वाया जात असून त्यांच्या शिक्षणावर त्याचा थेट परिणाम होत आहे.

       व्यापाऱ्यांनाही मोठा फटका

मोबाईल नेटवर्कच्या अभावामुळे गावातील व्यापारी वर्गही मोठ्या अडचणीत सापडला आहे. आज बहुतांश ग्राहक PhonePe, Google Pay, UPI आणि इतर डिजिटल माध्यमातून पैसे देतात. मात्र नेटवर्क नसल्यामुळे पेमेंट अडकणे, व्यवहार प्रलंबित राहणे किंवा ग्राहकांना ‘पेमेंट झाले नाही’ असे सांगावे लागणे, अशा समस्या वारंवार निर्माण होत आहेत.

किराणा दुकानदार, मेडिकल, हॉटेल, कृषी सेवा केंद्र, छोटे व्यावसायिक आणि इतर व्यापाऱ्यांना रोख रक्कम उपलब्ध नसलेल्या ग्राहकांकडून डिजिटल पेमेंट स्वीकारताना अडचणी येत आहेत. त्यामुळे ‘डिजिटल पेमेंट करा’ असे सांगणाऱ्या काळात नेटवर्कअभावी व्यापारच अडचणीत आला आहे.

       फोन पेमेंट आणि आर्थिक देवाणघेवाण ठप्प

सध्या छोट्या रकमेपासून मोठ्या व्यवहारापर्यंत UPIचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. मात्र मोबाईल नेटवर्क उपलब्ध नसल्याने UPI व्यवहार करणे कठीण होत आहे. अनेक वेळा पेमेंट प्रक्रिया पूर्ण होत नाही, OTP वेळेवर येत नाही किंवा व्यवहाराची खात्री करण्यासाठी पुन्हा प्रयत्न करावा लागतो.

बँकिंग व्यवहार, ऑनलाइन खरेदी, विमा, सरकारी सेवा, आधारशी संबंधित कामे आणि विविध आर्थिक व्यवहारांसाठी मोबाईलवर OTP येणे आवश्यक असते. मात्र नेटवर्क नसल्यामुळे OTP वेळेवर न मिळणे ही रोजची समस्या बनली आहे.

परिणामी, नागरिकांना ऑनलाइन होणाऱ्या साध्या कामांसाठीही गावाबाहेर जावे लागते किंवा तालुक्याच्या ठिकाणी चकरा माराव्या लागतात.

आपत्कालीन परिस्थितीत जीविताला धोका?

मोबाईल नेटवर्कचा प्रश्न केवळ ऑनलाइन व्यवहार किंवा इंटरनेटपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. आपत्कालीन परिस्थितीत हा प्रश्न गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो.

गावात एखाद्या नागरिकाची प्रकृती अचानक बिघडल्यास, अपघात झाल्यास, प्रसूतीची वेळ आल्यास किंवा अन्य कोणतीही वैद्यकीय आणीबाणी निर्माण झाल्यास डॉक्टर, रुग्णवाहिका, नातेवाईक किंवा संबंधित यंत्रणेशी तातडीने संपर्क करणे आवश्यक असते. परंतु नेटवर्कच उपलब्ध नसल्यास मदत मागण्यासाठीही मोठी धावपळ करावी लागते.

अशा परिस्थितीत काही मिनिटांचा विलंबही महत्त्वाचा ठरू शकतो, अशी चिंता ग्रामस्थांनी व्यक्त केली आहे.

सर्व कंपन्यांच्या सिमकार्डचा उपयोग काय?

गावातील अनेक नागरिकांकडे Jio, Airtel, Vi तसेच BSNLची सिमकार्ड आहेत. काही नागरिकांनी नेटवर्क मिळेल या अपेक्षेने वेगवेगळ्या कंपन्यांची सिमकार्ड वापरून पाहिली आहेत. मात्र परिस्थिती अशी आहे की कोणत्याही कंपनीकडून अपेक्षित मोबाईल रेंज मिळत नसल्याने ग्राहकांचे पैसे आणि वेळ दोन्ही वाया जात आहेत.

ग्रामस्थांचा सवाल आहे की, कंपन्या ग्राहकांकडून नियमितपणे रिचार्जचे पैसे घेतात, अनेकदा अॅडव्हान्स रिचार्ज करून घेतला जातो, मात्र त्या बदल्यात मूलभूत मोबाईल नेटवर्क सेवा व्यवस्थित मिळणार की नाही, याकडे कोण लक्ष देणार?

कंपन्यांचा आडमुठेपणा; तक्रारी करूनही उपयोग नाही?

ग्रामस्थांच्या म्हणण्यानुसार, मोबाईल नेटवर्कच्या समस्येबाबत संबंधित कंपन्यांकडे तक्रारी करूनही अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नसल्याची नाराजी आहे. ग्राहकांच्या अडचणी समजून घेऊन प्रत्यक्ष गावात पाहणी करणे, नेटवर्कची गुणवत्ता तपासणे आणि कायमस्वरूपी उपाययोजना करणे आवश्यक असताना केवळ तक्रार नोंदवून विषय संपवला जात असल्याचा आरोप नागरिकांकडून केला जात आहे.

‘ग्राहकांकडून पैसे घेण्यात कंपन्या पुढे, पण सेवा देण्याची वेळ आली की आडमुठेपणा का?’ असा संतप्त सवाल ग्रामस्थ उपस्थित करत आहेत.

अधिकारी निद्रावस्थेत? ग्रामस्थांचा संतप्त सवाल

मोबाईल नेटवर्कच्या समस्येबाबत संबंधित प्रशासन आणि अधिकाऱ्यांनीही गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज आहे. गावातील नागरिकांची दैनंदिन कामे, विद्यार्थ्यांचे शिक्षण, व्यापाऱ्यांचे व्यवहार आणि आपत्कालीन संपर्क यावर परिणाम होत असतानाही अधिकारी निद्रावस्थेत असल्यासारखे का वागत आहेत? असा सवाल ग्रामस्थांनी उपस्थित केला आहे.

गावातील मूलभूत सुविधा उपलब्ध करून देणे आणि डिजिटल सेवांचा लाभ नागरिकांपर्यंत पोहोचवणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे. त्यामुळे संबंधित विभागाने मोबाईल कंपन्यांशी समन्वय साधून गावात तातडीने नेटवर्कची समस्या सोडवावी, अशी मागणी होत आहे.

गावात तातडीने नवीन मोबाईल टॉवर उभारण्याची मागणी

म्हसास गावात  अजून कायमस्वरूपी  नवीन मोबाईल नेटवर्क उपलब्ध करून देण्यासाठी नवीन मोबाईल टॉवर उभारण्यात यावा, तसेच सर्व प्रमुख कंपन्यांचे नेटवर्क गावात व्यवस्थित उपलब्ध होईल यासाठी तांत्रिक पाहणी करण्यात यावी, अशी मागणी ग्रामस्थांनी केली आहे.

तसेच संबंधित मोबाईल कंपन्यांच्या अधिकाऱ्यांनी गावात प्रत्यक्ष भेट देऊन नेटवर्कची समस्या तपासावी, नेटवर्क कव्हरेज वाढवावे आणि ग्राहकांना दर्जेदार सेवा उपलब्ध करून द्यावी, अशीही मागणी करण्यात आली आहे.

‘डिजिटल भारत’च्या घोषणा नको, प्रत्यक्ष सुविधा द्या!

ग्रामस्थांचा संताप आता वाढत असून, ‘डिजिटल भारत’ आणि ‘कॅशलेस व्यवहार’च्या घोषणा करण्यापूर्वी ग्रामीण भागात आवश्यक डिजिटल पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून द्या, अशी मागणी होत आहे.

एका बाजूला सरकार ऑनलाइन शिक्षण, ऑनलाइन बँकिंग, UPI आणि डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देत आहे; तर दुसऱ्या बाजूला म्हसाससारख्या गावात मोबाईल नेटवर्कच उपलब्ध नसणे ही गंभीर विसंगती असल्याचे ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे.

“आम्ही डिजिटल भारतात राहतो की नेटवर्कविहीन गावात?” असा सवाल करत ग्रामस्थांनी प्रशासन आणि मोबाईल कंपन्यांनी तातडीने दखल घ्यावी, अशी मागणी केली आहे.

अन्यथा आंदोलनाचा इशारा

म्हसास गावातील मोबाईल नेटवर्कची समस्या तातडीने सोडवण्यात आली नाही, तर ग्रामस्थांच्या वतीने संबंधित कार्यालयांकडे निवेदने देऊन पुढील काळात तीव्र आंदोलन छेडण्यात येईल, असा इशारा देण्यात आला आहे.

आता तरी संबंधित मोबाईल कंपन्या, दूरसंचार विभाग आणि प्रशासन जागे होऊन म्हसास गावातील नेटवर्कची समस्या कायमस्वरूपी सोडवणार का, याकडे ग्रामस्थांचे लक्ष लागले आहे.