लोहारा आणि परिसरात वरुणराजा रुसला! खरीप हंगाम धोक्यात; पावसाच्या खंडामुळे शेतकऱ्यांची चिंता वाढली ऑगस्टमध्ये आतापर्यंत केवळ ९२ मिमी पाऊस; लोहारा, कुऱ्हाड, म्हसास, कळमसरा, नाचनखेडा, कासमपुरा, रोटवद परिसरातील शेतकरी आकाशाकडे डोळे लावून

दिशा लाईव्ह न्यूज -:--जळगाव जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामाच्या सुरुवातीला काही भागांत समाधानकारक पाऊस झाल्याने शेतकऱ्यांच्या आशा पल्लवित झाल्या होत्या. मात्र गेल्या काही दिवसांपासून पावसाने मोठी दडी मारल्याने आता बळीराजाची चिंता वाढली आहे. विशेषतः पावसावर अवलंबून असलेल्या कोरडवाहू शेती क्षेत्रात परिस्थिती गंभीर होत चालली असून, अनेक ठिकाणी पिकांना पाण्याची नितांत गरज निर्माण झाली आहे.

लोहारा, ता. पाचोरा यासह कुऱ्हाड, म्हसास, कळमसरा, नाचनखेडा, कासमपुरा आणि रोटवद परिसरातील शेतकरी गेल्या जवळपास १५ दिवसांपासून दमदार पावसाच्या प्रतीक्षेत आहेत. पाऊस नसल्याने जमिनीतील ओलावा कमी होत असून खरीप पिकांसह भाजीपाला पिकांवरही संकटाची छाया निर्माण झाली आहे.

ऑगस्टमध्ये पावसाची मोठी तूट

ऑगस्ट महिन्यात आतापर्यंत जिल्ह्यात केवळ ९२ मिमी पावसाची नोंद झाली आहे. विशेष म्हणजे, यातील सुमारे ५० मिमी पाऊस १ ऑगस्ट रोजीच झाला. त्यानंतर काही भागांत १० आणि ११ ऑगस्टदरम्यान पावसाच्या सरी झाल्या; मात्र त्यानंतर पुन्हा पावसाने पाठ फिरवल्याने शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे.

सुरुवातीच्या पावसामुळे जमिनीत पुरेसा ओलावा निर्माण झाला होता. त्यामुळे सोयाबीन, मूग, उडीद, मका, कापूस यांसह विविध खरीप पिकांची वाढ चांगली झाली होती. मात्र आता पावसाचा खंड लांबल्याने अनेक ठिकाणी पिके पाण्याअभावी तग धरून आहेत.

 लोहारा परिसरात १५ दिवसांपासून पावसाची प्रतीक्षा

लोहारा, ता. पाचोरा आणि परिसरातील शेतकऱ्यांच्या नजरा गेल्या अनेक दिवसांपासून आकाशाकडे लागल्या आहेत. जवळपास १५ दिवसांपासून समाधानकारक पाऊस झालेला नसल्याने पिकांना आवश्यक असलेला जमिनीतील ओलावा कमी होत आहे.

विशेषतः हलक्या व मध्यम प्रतीच्या जमिनीत पाण्याचा ताण अधिक जाणवत आहे. सकाळी शेतात हिरवीगार दिसणारी पिके दुपारच्या उन्हात कोमेजल्यासारखी दिसत असल्याचे शेतकरी सांगत आहेत.

एक-दोन दमदार पावसाच्या सरी झाल्यास परिस्थितीत मोठा बदल होऊ शकतो; मात्र पाऊस आणखी लांबल्यास उत्पादनावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

कुऱ्हाड, म्हसास, कळमसरा, नाचनखेडा परिसरातही पिके तहानलेली

कुऱ्हाड, म्हसास, कळमसरा, नाचनखेडा, कासमपुरा आणि रोटवद या गावांमध्येही पावसाची प्रतीक्षा कायम आहे.

या परिसरातील अनेक शेतकरी खरीप हंगामासाठी पूर्णपणे पावसावर अवलंबून आहेत. काही शेतकऱ्यांकडे विहीर किंवा बोअरवेलची सुविधा असली तरी सर्व क्षेत्राला पाणी देणे शक्य नसल्याने कोरडवाहू शेतकऱ्यांची परिस्थिती अधिक बिकट आहे.

शेतातील पिकांची वाढ आता निर्णायक टप्प्यात आली असून, याच काळात पावसाने दडी मारल्याने शेतकऱ्यांच्या उत्पादनाच्या गणितावर परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

    भाजीपाला पिकांवरही संकट

खरीप पिकांसोबतच परिसरातील भाजीपाला उत्पादक शेतकरीही अडचणीत आले आहेत.

भाजीपाला पिकांना नियमित पाणी आणि ओलावा आवश्यक असतो. पावसाचा खंड वाढल्याने विहीर व बोअरवेलच्या पाण्यावर भाजीपाला पिके जगवण्याची वेळ शेतकऱ्यांवर आली आहे. मात्र पाण्याची उपलब्धता मर्यादित असल्याने अनेक शेतकऱ्यांसमोर पिके वाचविण्याचे आव्हान निर्माण झाले आहे.

पावसाचा अभाव कायम राहिल्यास भाजीपाल्याचे उत्पादन घटण्याबरोबरच बाजारात आवक कमी होऊन दरांवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

    सोयाबीन, मूग, उडदासाठी महत्त्वाचा काळ

सध्या सोयाबीन, मूग आणि उडीद पिके वाढीच्या तसेच शेंगा भरण्याच्या महत्त्वाच्या अवस्थेत आहेत. या काळात पुरेसा पाऊस अथवा जमिनीत योग्य प्रमाणात ओलावा असणे आवश्यक असते.

पावसाचा ताण वाढल्यास झाडांची वाढ खुंटणे, शेंगांची संख्या कमी होणे आणि दाण्यांची भर कमी होणे यासारखे परिणाम होऊ शकतात. परिणामी एकरी उत्पादन घटण्याची शक्यता शेतकऱ्यांकडून व्यक्त केली जात आहे.

🌽 मका आणि कापूसही पावसाच्या प्रतीक्षेत

जिल्ह्यातील अनेक भागांत मका आणि कापूस पिकांचीही परिस्थिती पावसावर अवलंबून आहे. कापूस पिकाला सध्या पाण्याची गरज असताना पावसाचा खंड कायम राहिल्यास झाडांच्या वाढीवर आणि पुढील उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो.

मक्यालाही वाढीच्या अवस्थेत पुरेसा ओलावा आवश्यक असल्याने पाऊस लांबल्यास उत्पादन घटण्याची शक्यता आहे.

 सिंचनाची सुविधा असलेले शेतकरी कसाबसा निभावून नेत आहेत

ज्या शेतकऱ्यांकडे विहीर, बोअरवेल किंवा इतर सिंचनाची सुविधा आहे, ते उपलब्ध पाण्याच्या जोरावर पिके वाचविण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र सतत पाऊस नसल्याने भूजलसाठ्यावरही ताण येण्याची शक्यता आहे.

दुसरीकडे, पूर्णपणे पावसावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांसमोर मोठे संकट उभे ठाकले आहे. पिकांवर खर्च केलेला पैसा, बियाणे, खते, औषध फवारणी आणि मशागतीचा खर्च पाहता उत्पादन घटल्यास आर्थिक फटका बसण्याची शक्यता आहे.

   पुढील काही दिवसांकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष

हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार काही भागांत ढगाळ वातावरण व पावसाच्या सरींची शक्यता असली तरी सर्वदूर आणि समाधानकारक पाऊस होईलच, याची खात्री नाही. त्यामुळे स्थानिक पातळीवरील हवामान अंदाज आणि अधिकृत हवामान विभागाच्या सूचनांकडे शेतकऱ्यांनी लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.

पावसाचा खंड आणखी काही दिवस कायम राहिल्यास कोरडवाहू क्षेत्रातील पिकांना मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे.

   उत्पादन घटल्यास शेतकऱ्यांच्या आर्थिक गणितावर परिणाम

खरीप हंगाम हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार आहे. पिकांचे उत्पादन चांगले झाले तर शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार मिळतो. मात्र पावसाअभावी उत्पादन घटल्यास त्याचा परिणाम थेट शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर होणार आहे.

सध्या खत, बियाणे, औषधे, मजुरी आणि मशागतीचा खर्च वाढलेला असताना पिकांना पाणी मिळाले नाही तर केलेला खर्चही वसूल होणे कठीण होऊ शकते, अशी चिंता शेतकरी व्यक्त करत आहेत.

 बळीराजाची एकच मागणी – ‘आता तरी जोरदार पाऊस पडू दे!’

लोहारा, कुऱ्हाड, म्हसास, कळमसरा, नाचनखेडा, कासमपुरा, रोटवद यासह परिसरातील शेतकऱ्यांच्या नजरा आता आकाशाकडे लागल्या आहेत.

गेल्या जवळपास १५ दिवसांपासून पावसाची प्रतीक्षा करणाऱ्या शेतकऱ्यांना आता एक-दोन दमदार पावसाच्या सरींची नितांत गरज आहे. वेळेत पाऊस झाला तर तहानलेल्या पिकांना नवसंजीवनी मिळू शकते; मात्र पावसाचा खंड आणखी वाढल्यास खरीप हंगामाचे गणित बिघडण्याची शक्यता आहे.

त्यामुळे ‘वरुणराजा, आता तरी बरस!’ अशी आर्त हाक बळीराजाकडून दिली जात असून, आगामी काही दिवसांत पाऊस जिल्ह्यात हजेरी लावतो का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.