लोहारा--कुऱ्हाडसह पाचोरा तालुक्यात कोरडा दुष्काळ जाहीर करण्याची शेतकऱ्यांची मागणी!! दीड महिन्यापासून पावसाची दडी; कापूस, मका पिकांची अवस्था बिकट — उत्पादन खर्चही निघण्याची शक्यता धूसर.

सुनील लोहार-कुऱ्हाड.

दिशा लाईव्ह न्यूज --::---पाचोरा तालुक्यासह लोहारा-कुऱ्हाड परिसरातील शेतकऱ्यांसमोर यंदाच्या खरीप हंगामात मोठे संकट उभे राहिले आहे. सुरुवातीला उशिराने झालेली पेरणी, त्यानंतर पावसाने दिलेली दीर्घ दडी आणि विविध नैसर्गिक संकटांमुळे खरीप पिकांची अवस्था अत्यंत बिकट झाली आहे. जवळपास दीड महिन्यापासून पावसाने पाठ फिरवल्याने अनेक भागातील पिके अक्षरशः करपण्याच्या मार्गावर आहेत. त्यामुळे लोहारा-  कुऱ्हाडसह पाचोरा तालुक्यात कोरडा दुष्काळ जाहीर करून शेतकऱ्यांना तातडीने मदत द्यावी, अशी मागणी शेतकरी वर्गातून जोर धरू लागली आहे.

यंदा पावसाचे प्रमाण आणि वेळ दोन्ही शेतकऱ्यांच्या अपेक्षेप्रमाणे राहिले नाही. अनेक शेतकऱ्यांनी उशिराने पेरणी केली. पेरणीनंतर सुरुवातीला पाऊस झाल्याने पिकांनी काही प्रमाणात उभारी घेतली; मात्र त्यानंतर पावसाने प्रदीर्घ विश्रांती घेतल्याने पिकांच्या वाढीवर मोठा परिणाम झाला आहे.

                       कापूस पीक संकटात

तालुक्यातील अनेक शेतकऱ्यांचे प्रमुख नगदी पीक असलेले कापूस पीक जेमतेम उभे आहे. पावसाच्या प्रदीर्घ खंडामुळे कापसाची अपेक्षित वाढ झालेली नाही. अनेक ठिकाणी कापसाची झाडे केवळ गुडघ्याएवढी किंवा त्यापेक्षाही कमी उंचीची राहिली आहेत.

सध्या कापूस पिकाला पुरेसा पाऊस मिळणे अत्यंत गरजेचे आहे. मात्र आता पाऊस झाला तरी एवढ्या उशिराने झालेल्या पावसाचा कापूस पिकाला कितपत फायदा होणार, हा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर आहे. झाडांची वाढ खुंटल्याने अपेक्षित प्रमाणात कैऱ्या लागतील का, उत्पादन मिळेल का आणि केलेला खर्च वसूल होईल का, याबाबत शेतकऱ्यांमध्ये मोठी चिंता निर्माण झाली आहे.

                         मक्याचीही दयनीय अवस्था

कापसाबरोबरच तालुक्यातील मका पिकालाही मोठा फटका बसला आहे. सुरुवातीच्या काळात काही भागात लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव झाल्याने मक्याचे नुकसान झाले. काही भागात रानडुकरांनी उभ्या पिकांची मोठ्या प्रमाणात नासधूस केली. त्यातच पावसाने दडी मारल्याने उरलेले मका पीकही सुकण्याच्या मार्गावर गेले आहे.

अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतातील मका पूर्णतः नुकसान झाल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे मक्याच्या उत्पादनातून मिळणारे उत्पन्न तर दूरच; उलट पेरणी, बियाणे, खते, औषधफवारणी, मजुरी आणि मशागतीवर झालेला खर्चही वसूल होणे कठीण झाले आहे.

         शेतकऱ्यांसमोर ‘उत्पादन खर्च कसा काढायचा?’ हा प्रश्न.

शेतकऱ्यांनी खरीप हंगामासाठी मोठ्या अपेक्षेने पैसा खर्च केला. महागडी बियाणे, रासायनिक खते, कीटकनाशके, औषधफवारणी, मशागत, मजुरी आदींचा खर्च मोठ्या प्रमाणात झाला आहे. मात्र पिकांची सध्याची परिस्थिती पाहता उत्पादन खर्चही निघण्याची शक्यता धूसर झाली आहे.

पिके हातची गेल्यास कर्जाचा बोजा कसा फेडायचा, पुढील हंगामासाठी पैसा कुठून आणायचा आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा करायचा, असे अनेक प्रश्न शेतकऱ्यांना सतावत आहेत.

       आता पाऊस झाला तरी खरीपाला कितपत फायदा?

शेतकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, पुढील काळात चांगला पाऊस झाला तरी त्याचा अपेक्षित फायदा सध्याच्या खरीप पिकांना होईलच असे नाही. पिकांची वाढ खुंटलेली असून हंगामाचा महत्त्वाचा कालावधी निघून गेला आहे. त्यामुळे उशिराने झालेल्या पावसाचा फायदा प्रामुख्याने रब्बी हंगामातील पिकांना होण्याची शक्यता आहे.

त्यामुळे केवळ भविष्यात पाऊस पडेल या आशेवर शेतकऱ्यांच्या नुकसानीकडे दुर्लक्ष न करता, सध्याच्या परिस्थितीचे तातडीने सर्वेक्षण करून शासनाने शेतकऱ्यांना दिलासा द्यावा, अशी मागणी होत आहे.

       लोकप्रतिनिधींनी शेतकऱ्यांच्या प्रश्नाकडे लक्ष द्यावे!

दरवर्षी निवडणुकीच्या काळात शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाणारे, त्यांच्या समस्या ऐकून घेण्याचे आश्वासन देणारे लोकप्रतिनिधी आणि राजकीय पुढाऱ्यांनी आता प्रत्यक्ष संकटाच्या काळात शेतकऱ्यांच्या पाठीशी उभे राहण्याची गरज आहे.

“निवडणूक आली की शेतकऱ्यांच्या पाया पडणारे पुढारी आता शेतकऱ्यांच्या बांधावर येऊन त्यांच्या पिकांची प्रत्यक्ष पाहणी करणार का?”, असा सवालही शेतकरी वर्गातून उपस्थित केला जात आहे.

जगाचा पोशिंदा असलेल्या शेतकऱ्याची ही परिस्थिती शासन आणि लोकप्रतिनिधींनी गांभीर्याने घ्यावी. कुऱ्हाडसह पाचोरा तालुक्यातील दुष्काळी परिस्थितीची तातडीने पाहणी करून कोरडा दुष्काळ जाहीर करावा, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून करण्यात येत आहे.

                तातडीने पंचनामे करून आर्थिक मदत द्यावी.

पावसाच्या दीर्घ खंडामुळे नुकसान झालेल्या पिकांचे तातडीने पंचनामे करण्यात यावेत. कापूस, मका तसेच अन्य खरीप पिकांच्या नुकसानीचा वस्तुनिष्ठ आढावा घेऊन शेतकऱ्यांना शासनाच्या निकषांनुसार आर्थिक मदत मिळावी. तसेच पीकविमा योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई मिळवून देण्यासाठी प्रशासनाने पुढाकार घ्यावा, अशीही मागणी शेतकरी वर्गातून होत आहे.

दीड महिन्यापासून पावसाची प्रतीक्षा करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांत आता आभाळाकडे पाहण्याऐवजी शासनाकडून मदतीची अपेक्षा दिसून येत आहे. त्यामुळे प्रशासनाने केवळ कागदोपत्री पाहणी न करता प्रत्यक्ष शेतात जाऊन परिस्थितीचा आढावा घ्यावा आणि तातडीने मदतीचे पॅकेज जाहीर करावे, अशी जोरदार मागणी शेतकऱ्यांकडून करण्यात येत आहे.